پروتز متحرک در کلینیک
دندانپزشکی آپادانا
در علم پزشکی، به هر عضو مصنوعی بدن «پروتز» گفته میشود. در حوزه دندانپزشکی نیز، جایگزینی دندانهای از دست رفته و بازسازی لبخند با هدف حفظ عملکرد دهان و زیبایی ظاهری، پروتز نامیده میشود که به دو صورت کلی ثابت (غیر قابل حرکت) و متحرک در دسترس بیماران قرار میگیرد.
پروتزهای متحرک بهگونهای طراحی شدهاند که توسط خود فرد قابل جابهجایی و خروج از دهان هستند و میتوانند جایگزین تمام یا بخشی از دندانهای از دست رفته شوند. این نوع پروتزها به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: پروتزهای «کامل» که برای فکهای کاملاً بیدندان استفاده میگردند و پروتزهای «پارسیل» یا نیمهای که برای پر کردن فضاهای خالی بین دندانهای طبیعی موجود به کار میروند.
-
پروتز متحرک پارسیل( تکهای) با پایه فلزی
-
پروتز متحرک آکریلی (غیرفلزی)
-
پروتز کامل یا دندان مصنوعی
پروتز متحرک پارسیل( تکهای) با پایه فلزی
نوعی پروتز پارسیل است که ساختار اصلی آن از فلز (معمولا آلیاژ کروم-کبالت) تشکیل شده و قسمتهایی از آن با رزین صورتی و دندانهای مصنوعی پوشانده میشود. این نوع پروتز به دلیل استحکام بالا، دقت در تطابق با دهان و وزن مناسبش، یکی از بهترین گزینهها برای افرادی است که چند دندان خود را از دست دادند، ولی هنوز چند دندان طبیعی سالم در دهان دارند. چون طراحی این پروتز به گونهای است که به کمک قلابهایی فلزی یا اتصالاتی پنهان، به دندانهای طبیعی باقیمانده متصل میشود و ثبات بسیار بهتری نسبت به پروتزهای آکریلی دارد.
موارد کاربرد پروتز متحرک تکهای با پایه فلزی
- افرادی که چند دندان خود را در یک یا هر دو فک از دست دادند.
- بیمارانی که دندانهای طبیعی باقیمانده آنها سالم و قابل اتکا هستند.
- جایگزین نیمهدائمی برای کسانی که امکان انجام ایمپلنت ندارند.
- بیمارانی که به دنبال پروتز با دوام طولانیتر و ثبات بیشتر هستند.
مزایای پروتز متحرک تکهای با پایه فلزی
- استحکام و دوام بالا نسبت به پروتزهای آکریلی.
- وزن سبکتر و راحتتر در استفاده طولانی مدت.
- تطابق دقیق با دهان و در نتیجه ثبات بهتر هنگام غذا خوردن و صحبت کردن.
- امکان استفاده از اتصالات پنهان برای زیبایی بیشتر.
- آسیب کمتر به لثهها و دندانهای مجاور نسبت به نمونههای آکریلی.
معایب پروتز متحرک تکهای با پایه فلزی
- هزینه بیشتر نسبت به پروتز آکریلی.
- نیاز به دندانهای طبیعی سالم برای پشتیبانی.
- قلابهای فلزی ممکن است در بعضی موارد در لبخند دیده شوند.
- قابل تنظیم نیستند به اندازه پروتزهای نرم یا آکریلی.
- نیاز به سازگاری دقیق با ساختار فک (و در صورت تحلیل لثه ممکن است نیاز به ساخت مجدد باشد)
پروتز متحرک آکریلی (غیرفلزی)
پروتز متحرک آکریلی، نوعی پروتز پارسیل است که کامل از جنس رزین آکریل ساخته میشود و برای جایگزینی دندان در بیمارانی به کار میرود که به دنبال راه حلی سریع، ساده و کمهزینه هستند. این نوع پروتز حجیمتر از نوع فلزیِ آن است و به دلیل ضخامت بیشترش، ممکن است کمی احساس سنگینی یا ناراحتی در دهان ایجاد کند. با این حال، ساخت آن سریعتر انجام میشود و امکان اصلاح یا اضافهکردن دندان جدید روی آن نیز وجود دارد. پروتز آکریلی معمولا بهصورت موقت یا برای بیمارانی که شرایط خاص درمانی دارند، استفاده میشود.
موارد کاربرد پروتز متحرک آکریلی
- جایگزینی موقت دندان های از دسترفته تا زمان انجام ایمپلنت یا پروتز دائمی.
- بیمارانی که به دنبال گزینهای اقتصادی و سریعساخت هستند.
- افرادی که چند دندان خود را از دست دادهاند و نیاز فوری به بازسازی لبخند دارند.
- استفاده در سنین بالا یا بیماران خاصی که امکان انجام جراحی ندارند.
مزایای پروتز متحرک آکریلی
- هزینه کمتر نسبت به انواع فلزی یا ایمپلنت.
- فرآیند ساخت سریعتر در مقایسه با سایر انواع پروتز.
- امکان افزودن دندان جدید در صورت از دست رفتن دندانهای بیشتر.
- قابلیت تعویض یا تعمیر آسان.
- مناسب برای دورههای درمان موقت.
معایب پروتز متحرک آکریلی
- حجیمتر و سنگینتر از نوع فلزی، که ممکن است در ابتدا باعث ناراحتی شود.
- استحکام کمتر و احتمال شکستن بیشتر در مقایسه با پروتز فلزی.
- ثبات و تطابق ضعیفتر با دهان و احتمال لق شدن در حین صحبت یا غذا خوردن.
- نیاز به مراقبت بیشتر برای جلوگیری از تجمع باکتری و بوی بد دهان.
- مناسب نبودن برای استفاده بلندمدت بدون تعویض یا اصلاح.
پروتز کامل یا دندان مصنوعی
پروتز کامل (Full Denture) نوعی دندان مصنوعی است که برای بیمارانی استفاده میشود که تمامی دندانهای فک بالا، پایین یا هر دو فک خود را از دست دادهاند. این پروتز از جنس رزین آکریل ساخته میشود و با قالبگیری دقیق از دهان بیمار، متناسبترین شکل و اندازه را برای جایگزینی دندانها فراهم میکند. هدف از ساخت پروتز کامل، بازگرداندن عملکرد جویدن، صحبتکردن و زیبایی لبخند بیمار است.
پروتز کامل با استفاده از مکش طبیعی لثه و در برخی موارد چسبهای مخصوص، در جای خود نگه داشته میشود. در صورت تمایل بیمار، امکان اتصال آن به ایمپلنتهای فکی برای افزایش ثبات و راحتی نیز وجود دارد.
موارد کاربرد پروتز کامل
- در بیمارانی که تمام دندانهای فک بالا یا پایین را از دست دادهاند.
- به عنوان جایگزینی اقتصادیتر و بدون نیاز به جراحی در مقایسه با ایمپلنت کامل.
- در افرادی مسن یا بیمارانی که شرایط جسمی انجام جراحی ایمپلنت را ندارند.
- برای بازگرداندن زیبایی لبخند، فرم صورت و بهبود توانایی صحبتکردن.
مزایای پروتز متحرک تکهای با پایه فلزی
- استحکام و دوام بالا نسبت به پروتزهای آکریلی.
- وزن سبکتر و راحتتر در استفاده طولانی مدت.
- تطابق دقیق با دهان و در نتیجه ثبات بهتر هنگام غذا خوردن و صحبت کردن.
- امکان استفاده از اتصالات پنهان برای زیبایی بیشتر.
- آسیب کمتر به لثهها و دندانهای مجاور نسبت به نمونههای آکریلی.
معایب پروتز متحرک تکهای با پایه فلزی
- هزینه بیشتر نسبت به پروتز آکریلی.
- نیاز به دندانهای طبیعی سالم برای پشتیبانی.
- قلابهای فلزی ممکن است در بعضی موارد در لبخند دیده شوند.
- قابل تنظیم نیستند به اندازه پروتزهای نرم یا آکریلی.
- نیاز به سازگاری دقیق با ساختار فک (و در صورت تحلیل لثه ممکن است نیاز به ساخت مجدد باشد)
پرسشهای متداول
-
چرا باید پروتز کامل را با احتیاط نگه داشت؟ زیرا پروتز بسیار ظریف است و اگر حتی از چند سانتیمتری بیفتد ممکن است ترک بخورد یا بشکند.
-
پروتز کامل چگونه باید روزانه تمیز شود؟ باید مثل دندان طبیعی، روزانه با مسواک نرم یا مسواک مخصوص پروتز و بدون آب داغ مسواک زده و تمیز شود.
-
هر چند وقت یکبار و چگونه باید پروتز را در محلول تمیزکننده قرار داد؟ حداقل هفتهای یکبار، پروتز را ۶ تا ۸ ساعت در محلول یک قاشق چایخوری وایتکس در یک لیوان آب گذاشته و بعد با آب سرد شست.
-
چرا نباید پروتز را در آب داغ گذاشت؟ چون آب داغ باعث تاب برداشتن و تغییر شکل پروتز میشود.
-
چه زمانی باید پروتز کامل تعویض یا ترمیم شود؟ وقتی به مرور زمان لق شود، زخم و عفونت ایجاد کند، جویدن را سخت کند یا بهعلت تغییر استخوان و لثه، دیگر بهخوبی در دهان ننشیند.
-
شبها و هنگام خواب چه کاری با پروتز متحرک باید انجام داد؟ قبل از خواب باید پروتز را از دهان خارج کرده و آن را در ظرف محتوی آب تمیز نگهداری کرد.