ارتودنسی دندان
ارتودنسی دندان در کلینیک
دندانپزشکی آپادانا
ارتودنسی دندان یکی از شاخهها و تخصص های دندانپزشکی است. دندانپزشکان در این تخصص، به درمان عدم هماهنگی فک و عدم جفت شدن دندان ها میپردازند، که اصطلاحاً به آن مال اکلوژن نیز گفته میشود. ارتودنسی علاوه بر بهبود عملکرد دهان و دندان، به زیبایی صورت نیز کمک میکنند و یک متخصص ارتودنسی بر اساس شرایط و نیازهای هر فرد درمان های لازم را انجام میدهد. ارتودنسی علم تصحیح روابط نامناسب فکی و درمان جفت شدن غلط دندان ها و ردیف کردن دندان های نامنظم می بشد که تشخیص، پیشگیری، تسیر و درمان آن توسط دندان پزشکان عمومی و در موارد پیچیده تر توسط متخصصین ارتودنسی عملی می گردد.اکلوژن عبارت است از روابط و قرارگیری صحیح بین دندان ها و فکین، که به موارد غیرطبیعی آن، مال اکلوژن گفته می شود.
-
ارث
-
عوامل رشدی تکاملی
-
عوامل محیطی مانند زودتر و دیرتر از موعد کشیده شدن دندان های شیری
سن مناسب برای انجام ارتودنسی دندان
بهترین زمان در حالت کلی ،در دوران کودکی است، اما بزرگسالان هم قادر به انجام ارتودنسی هستند و در سنین بالاتر هم این کار را انجام میدهند سن اهمیت کمتری، نسبت به داشتن تعداد مناسب دندان ها دارد. در کودکان ، باید صبر کرد تا تعداد کافی و مناسبی از دندان ها در بیایند و بعد شروع به درمان ارتودنسی کرد پس به طور طبیعی و معمول بهترین زمان برای شروع به مراقبت های مربوط به زیبایی و نظم دندان ها یا همان ارتودنسی که بهترین و بالاترین نتیجه مثبت را خواهد داشت؛ گفتنی است زمان آغاز دیده شدن بی نظمی در دندان هاست که همان زمان ریخته شدن دندان های شیری و اتمام رشد دندان های دائمی است. سازمان دندانپزشکان آمریکا بهترین زمان برای معاینات دندان پزشکی را سن 7 سالگی و بهترین زمان برای آغاز ارتودنسی البته بعد از تشخیص به نیاز 8-9 سالگی می دانند چرا که در این سن طیف رشد مجدد و تغییرات دندان ها قابل تشخیص است و اگر مشکلی در شکل دندان ها و یا حتی سلامت آنها وجود داشته باشد در بهترین زمان تشخیص داده می شود. در این سنین به دلیل شروع رشد دندان های آسیاب بزرگ دندانپزشک توانایی ارزیابی حالات و فرم بندی دندان ها را دارد و به راحتی می تواند تشخیص دهد که فک بالا و پایین در چه زاویه ای نسبت به عقب و جلو بودن قرار خواهند گرفت. نظر کلی دندانپزشکان ایران و کشورهای اروپایی و آمریکایی بر این است که حداکثر فرصت زمانی تا 10 و تعداد معدودی تا 12 سال است و بعد از آن نتیجه دلخواه به راحتی حاصل نمی شود و بعد از این سنین رشد دندان ها و فک تا حد بالایی کامل شده اند.
چه کسانی به ارتودنسی دندان نیاز دارند؟
تمام افرادی که دارای نامنظمی و عدم هماهنگی دندانها و فک و یا اصطلاحا مال اکلوژن هستند، به درمان های ارتودنسی دندان نیاز دارند.اگر فک و دندانها به درستی رشد نکنند و در موقعیت نرمال و طبیعی قرار نگیرند، شرایطی به نام مال اکلوژن را ایجاد میکنند. در مال اکلوژن دندان ها کج میشوند و موقعیت نامناسبی به دست می آورند. مال اکلوژن بیماری نیست و بر سلامت جسمی تأثیری ندارد. این وضعیت یک تغییر در موقعیت طبیعی دندان ها است. با این وجود، و هرچند که این وضعیت بیماری تلقی نمیشود، ممکن است روی ظاهر صورت و دندان ها تأثیر بگذارد و منجر به بروز احساساتی مثل خجالت زدگی، کاهش اعتماد به نفس و حتی افسردگی شود و یا روی توانایی خوردن غذا و گفتار نیز تاثیر بگذارد.
انواع روشهای ارتودنسی دندان
ارتودنسی متحرک (Removable Orthodontics)
این روش شامل دستگاههایی است که به دندانها چسبانده نمیشوند و بیمار میتواند در طول درمان آنها را از دهان خارج کند. هدف اصلی این پلاکها، مرتبسازی دندانها یا اصلاح ناهنجاریهای فکی (مانند عقبماندگی یا تنگی فک) است.
-
مدت زمان درمان: معمولاً بین ۱ تا ۲ سال (بسته به شدت ناهنجاری).
-
مزایا: مهمترین ویژگی این روش، بهداشت آسان است؛ زیرا مسواک زدن، شستوشوی دستگاه و غذا خوردن بدون مانع انجام میشود و احتمال پوسیدگی و ایجاد لکه روی دندان کاهش مییابد.
-
معایب و محدودیتها: موفقیت درمان کاملاً به همکاری بیمار بستگی دارد (باید ۲۲ ساعت در شبانهروز استفاده شود). همچنین احتمال گم شدن دستگاه، تغییر رنگ پلاکهای شفاف و ممنوعیت خوردن غذا هنگام قرار داشتن پلاک در دهان از چالشهای آن است.
ارتودنسی ثابت (Fixed Orthodontics)
در این روش، براکتهای کوچکی روی دندانها نصب شده و سیمهای نازکی از میان آنها عبور داده میشود تا با اعمال فشار مداوم، دندانها را به موقعیت صحیح هدایت کنند. این روش معمولاً برای ناهنجاریهای پیچیدهتر و اغلب در سنین بالای ۱۲ سال (بدون محدودیت سنی سقف) استفاده میشود.
-
مدت زمان درمان: بسته به نوع بههمریختگی، حداقل بین ۱.۵ تا ۳ سال متغیر است.
-
مزایا: این روش کارآمدی بالاتری دارد زیرا دندانها در تمام ۲۴ ساعت شبانهروز در حال حرکت هستند و نتایج دقیقتری در موارد شدید حاصل میشود.
-
معایب و ملاحظات: هزینه و زمان درمان در این روش بیشتر است. بیمار با محدودیت غذایی (پرهیز از غذاهای سفت و چسبناک) روبروست و تمیز کردن براکتها بعد از هر وعده غذایی برای جلوگیری از پوسیدگی الزامی است. همچنین در صورت کمبود فضا در فک، ممکن است با تشخیص متخصص نیاز به کشیدن یک یا دو دندان وجود داشته باشد.
اگر در مورد تصمیمگیری برای ارتودنسی تردید دارید، با متخصصان ما مشورت کنید. ما راهنماییهای صادقانه و تخصصی را ارائه میدهیم تا بهترین انتخاب را داشته باشید.
پرسشهای متداول
-
نقش همکاری بیمار در موفقیت درمان ارتودنسی چیست؟ موفقیت ارتودنسی مستلزم مراجعات منظم برای تنظیم سیمها و فنرها است؛ هرگونه کوتاهی در پیگیری جلسات یا عدم استفاده صحیح از پلاکها، روند حرکت دندان را متوقف کرده و طول درمان را طولانی میکند.
-
نحوه مدیریت پلاکهای متحرک هنگام تغذیه و بهداشت چگونه است؟ در ارتودنسی متحرک، پلاک باید هنگام غذا خوردن خارج شود و پس از صرف غذا، بیمار موظف است دندانها و دستگاه را کاملاً تمیز کرده و سپس دوباره پلاک را در دهان قرار دهد.
-
در صورت بروز زخم یا مشکل در تکلم با وسایل ارتودنسی چه باید کرد؟ دشواری در تکلم و غذا خوردن در روزهای اول طبیعی است و بدن به آن عادت میکند، اما در صورت بروز زخم یا ممانعت جدی، بیمار نباید دستگاه را دستکاری کند و باید سریعاً به پزشک مراجعه نماید.
-
بهداشت دندانها در ارتودنسی ثابت چه تفاوتی با حالت عادی دارد؟ به دلیل ثابت بودن براکتها و سیمها، تمیز کردن دندانها دشوارتر است و باید از مسواکهای مخصوص استفاده کرد تا از تجمع غذا، پوسیدگی دندانها و بو گرفتن دهان جلوگیری شود.
-
چه محدودیتهای غذایی و فعالیتی برای محافظت از تجهیزات ارتودنسی وجود دارد؟ بیمار باید از خوردن غذاهای سفت و چسبنده (مثل آدامس و تهدیگ) خودداری کند و هنگام ورزشهای سنگین یا شنا، مراقب تجهیزات ثابت باشد یا پلاک متحرک خود را از دهان خارج کند.
-
چرا شروع درمان در سنین پایین و پیشگیری دارای اهمیت است؟ درمان در سنین پایین هزینه کمتر و طول دوره کوتاهتری دارد؛ همچنین پیشگیری زودهنگام میتواند مانع از نیاز به جراحی یا کشیدن دندانهای دائمی در سنین بالاتر شود.