در دهان دو فک وجود دارد. فک بالا، ثابت است ولی فک پایین متحرک است و عمل باز و بسته شدن دهان را انجام میدهد. دندانها چه شیری و چه دائمی با توجه به تفاوتهای ظاهری دارای ساختمانی مشابهند که شامل: تاج (crown) و ریشه (Root) میباشد.
تاج دندان Crown
تاج دندان از خارج به داخل تشکیل شده است از:
1- مینای دندان (Enamel): ضخامت آن حداکثر 2 تا 5/5 میلیمتر در ناحیه برجستگیهای تاج و حداقل 1/0 میلیمتر در ناحیه طوق میباشد. رنگ آن سفید مایل به زرد تا سفید خاکستری بوده، 96 تا 98 درصد آن از مواد معدنی و 2 تا 4 درصد شامل آب و مواد آلی است. مینای دندان قسمتهای نرمتر و زیرین خود را از آسیبها حفظ میکند.
2- عاج دندان (Dentin) – نرمتر از مینا و در زیر آن قرار دارد رنگش زرد روشن بوده، 70 درصد آن مواد معدنی و 30 درصد مواد آلی و آب میباشد. عاج دندان برخلاف مینا، زنده بوده و در مقابل تحریکات، حساسیت نشان میدهد.
3- پالپ یا مغز دندان (Pulp) – نرمترین قسمت تاج بوده که وظایفش تشکیل و تغذیه عاج و عمل دفاعی و حسی دندان میباشد. هر نوع ضربه به دندان یا پیشرفت پوسیدگی میتواند به مغز دندان آسیب برساند.
ریشه دندان Root
ریشه دندانها از 1 تا 3 ریشه بوده و از خارج به داخل شامل قسمتهای زیر است:
1- سمنتوم یا ساروج (Cementum): شبیه به مینا، نرمتر از آن و رنگش روشن تر از عاج است. 45 تا 50 درصد آن مواد معدنی و مابقی آن آب و مواد آلی میباشد والیاف نگهدارنده دندان به آن متصل است.
2- عاج ریشه (Dentin): دنباله عاج در تاج دندان میباشد.
3- کانال ریشه (Root Canal): پالپ یا مغز دندان در ریشه دندان، به صورت کانال ریشه دیده میشود که محل عبور اعصاب و رگهاست.
نقش دندانها در دهان
دندانها، چه شیری و چه دائمی در دهان دارای 3 نقش مهم هستند:
1- خوردن غذا، شامل بردن غذا در دهان و تبدیل آن به تودهای مناسب جهت گوارش و جذب آن پس از بلع و عمل قورت دادن است. نبودن دندانهای قدامی و خلفی، یا وجود دندانهای پوسیده و گیر غذایی و دردناک شدن لثهها و دندانها، پس از مصرف غذا میتواند بر عمل جویدن، هضم و جذب غذا وقفه ایجاد کند.
2- تکلم، صحبت کردن و تنفس: وجود دندانهای نامنظم و کشیده شده، آنهم دندانهای قدامی میتواند در صحبت کردن و ادای اصوات صحیح تاثیر منفی داشته باشد.
3- زیبایی صورت: وجود دندانهای نامنظم، پوسیده و بدرنگ، وجود جرم و لثههای بیمار و … در آراستگی و برخوردهای اجتماعی افراد( صحبت کردن و خندیدن) اثر منفی میگذارد.
4- علاوه بر سه نقش فوق، وجود دندانهای شیری، ایجاد و حفظ فضای لازم برای رویش دندانهای دائمی میباشد، بنابراین زودتر از موعد کشیدن دندانهای شیری (1 الی 2 سال) میتواند باعث کاهش فضا و رویش نامنظم دندانهای دائمی شود.
توصیه های مهم بهداشتی:
آشنایی با ساختمان دندان و نقش آنها در دهان باعث میشود که جهت حفظ و نگهداری آنها و پیشگیری از پوسیدگی دندانها، معاینات مرتب و دورهای 6 ماهه از دندانهای شیری و دائمی خود و فرزندان خویش باشیم.
کلینیک دندانپزشکی آپادانا رشت-دارای بهترین دندانپزشکان اطفال و کودکان در رشت با قیمت مناسب و پرداخت اقساط
